Takım Tezgahları ve Üretim Teknolojileri Dergisi
SEKTÖRÜN GÜÇLÜ BİRLİKTELİĞİ

  • EURO 6.3256
  • DOLAR  5.7084
  • İstanbul : °C

Mühendislik tarihine adını yazdıran Türkler

Kimi ilk tornayı icat etti, kimi tarihteki ilk robotu tasarlayıp üretti ve çalıştırdı… Paylaştığımız coğrafyanın nice yeteneklere sahne olduğunu hatırlatmak için mühendislik tarihine adını yazdıran Türkleri derledik. 

Tarihteki ilk tornanın mucidi: İbn-i Karaka

Neredeyse bin yıl önce ilk torna tezgahını icat eden Mucidi İbn-i Karaka’nın XI. yüzyılın ikinci yarısında Mısır’da yaşadığı tahmin ediliyor. Çocukluğu güçlüklerle geçmesine rağmen çok zeki ve çalışkan olduğu rivayet ediliyor. İbn-i Karaka durmadan bir şeyler araştırıp okur, çevresinde olup bitenleri dikkatle gözlemlermiş. Çocukluktan kalma okuma ve araştırma merakı, ona ulema sınıfının kapılarını açmış.  Kahire’de yaptığı beş metre çapındaki torna tezgahıyla adını duyurdu. Bu, dünyada yapılan ilk torna tezgahıydı. Bakır levhalar, demir daireler bu tezgahla kolaylıkla kesiliyor; usturlaptan günlük ihtiyaçlara kadar her yerde kullanılıyordu. “Aletler ne kadar büyük ve kaliteli, olursa; çalışmalar o kadar rahat gerçekleşir ve iyi netice alınır” düşüncesini savunmuştur. Yapmış olduğu icat, aynı sistem ve mekanizma ile dokuz asırdır, aynı şekilde kullanılıyor. Günümüz teknolojisi ile kullanımı devam ediyor. 

İlk robotu tasarladı, üretti ve çalıştırdı: El-Cezeri

800 yıl öncesinin Şırnak Cizre’sinde bir bilim insanı sibernetiğin ilk adımını attı. Ebul İz İsmail İbni Rezzaz El Cezeri, tarihteki ilk robotu tasarladı, üretti ve çalıştırdı. Leonardo Da Vinci’ye ilham olduğu söylenir. Adını, doğup büyüdüğü Cizre’den alan El-Cezeri, fizik ve mekanik alanlarında çalışmaya yoğunlaştı. Pek çok ilke ve buluşa imza attı. “Mekanik Hareketlerden Mühendislikte Faydalanmayı İçeren Kitap” adlı eserinde, 50’den fazla cihazın kullanım esaslarını, yararlanma olanaklarını çizimlerle gösterdi. 

Sibernetiğin öncülerinden: Ahmet Bin Musa

803-878 yılları arasında yaşayan Ahmet Bin Musa, sistem mühendisliği ve sibernetik ilminin öncülerinden aynı zamanda matematik ve astronomi alanında eserler verdi. Çocukluğundan beri ilimle uğraştı. Özellikle mekaniğe ilgi duydu, yüzlerce büyüklü küçüklü alet yaptı. Bu aletlerin içinde otomatik su kapları, kandiller, izafi ağırlık ölçen aletler ve günümüzde hala kullandığımız aletleri tasarladı. 

Şu çılgın ve mühendis Türklere en iyi örnek: Vecihi Hürkuş

Türk havacılık tarihinin en önemli isimlerinden Vecihi Hürkuş, 1969’da hayatını kaybettiğinde 73 yaşındaydı. Türkiye’nin ilk uçak tasarımcısı ve üreticisiydi. Yetenekli bir pilot da olan Hürkuş, aynı zamanda savaşta uçak düşüren ilk Türk tayyarecidir.  1937 yılında Türk Hava Kurumu, Hürkuş’u mühendislik eğitimi alması için, Almanya’daki mühendislik okula gönderdi. 1939 yılında mezun olarak ülkesine dönen Vecihi Hürkuş’a iki yılda mühendis olunmasının imkansızlığı gerekçesiyle uçak mühendisi ruhsatı verilmedi. Sivil havayolu şirketi olan Hürkuş Hava Yolları’nı kurdu. Ancak kazalar, kaçırılmalar ve sabotajlar gibi sebeplerle şirket uçuştan men edildi. 

Bir Bilim Adamının Romanı: Mustafa İnan 

1911’de Adana’da doğan Mustafa İnan, uygulamalı ve teorik mekanik dalında zamanının önde gelen bilim insanlarından… Yaşamını Türkiye’de bilimin gelişmesine adamıştır. 1957-1959 yılları arasında birincilikle girdiği ve yine birincilikle bitirdiği İstanbul Teknik Üniversitesi’nde rektörlük yaptı. TÜBİTAK’ın kurucularındaan biri… Öğrencisi Oğuz Atay’ın Bir Bilim Adamının Romanı isimli eserine konu oldu.   

Tepeden tırnağa mühendis bir devlet adamı:  Necmettin Erbakan

1943 yılında İstanbul Erkek Lisesi’nden birincilikle mezun oldu. Necmettin Erbakan, üniversiteye sınavsız giriş hakkı kazanmasına rağmen sınava girmeyi tercih etti ve İTÜ Makine Mühendisliği’ni kazandı. İTÜ’yü 3.98 ortalamayla bitirdi. Hala “İTÜ makine mühendisliğinden en yüksek ortalama ile mezun olan kişi” rekorunu elinde tutuyor. 1948 yılında mezun olan ve hemen sonra “Motorlar Kürsüsü”nde asistan olarak görev yapan Erbakan, politikaya atıldı. 23. Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı oldu. Politik yaşantısının yanı sıra, mühendislikte oldukça başarılıydı. Erbakan, Pancar Motorun kuruluşuna öncülük etti.

Talaşlı imalatta dudak uçuklatan başarılı hoca: Prof. Dr. Yusuf Altıntaş

1953’te Denizli’nin küçük bir kasabası olan Bekilli’de doğan Yusuf Altıntaş, Kanada’da “Yılın Profesörü” seçilerek bizleri gururlandırmış bir bilim insanı. Küçük yaştan itibaren bir yandan okula giderken bir yandan ailesinin işlerine yardım etti. 1971’de İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Uçak Mühendisliği Bölümünü kazanınca kasabasından ayrıldı. Üniversiteyi bitirip kıt kanaat imkanlar ile İngiltere’ye giden Altıntaş, Manchester Üniversitesi’nde takım tezgahları eğitimi aldı. Parasızlıktan 23 yaşında geri döndüğü Türkiye’de Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu’nda çalışmaya başladı. Bir bayram tatili sırasında Amerika’ya mastır yapmaya giden bir arkadaşının veda yemeğine katılan Altıntaş, arkadaşının kullanmayıp masada bıraktığı Kanada’dan iki mastır başvuru formunu boşa gitmesin diye doldurup postalaması sonrasında, bir telgraf ile burs kazandığı haberini aldı. Mastır ve doktora sürecini en başarılı şekilde tamamlayan Prof. Dr. Yusuf Altıntaş’ın uzmanlığı; talaşlı imalat, takım tezgahları ve onların bilgisayar kontrolü… Üzerinde çalıştıkları konular çok kompleks ve derin uzmanlık gerektirdiği için üniversite içinde şirket de kurdular. Üretilen matematiksel tezgah ve imalat programları, bugün dünyanın tüm uçak sanayilerinde ve 200 kadar büyük fabrika ve üniversite araştırma merkezlerinde kullanılıyor.

Harvard’dın en genç öğretim görevlisi:  Dr. Canan Dağdeviren

1985 doğumlu genç bilim insanı, fizik mühendisi… Dağdeviren, yükseköğrenimini Hacettepe ve yüksek lisansını Sabancı Üniversitesi’nde tamamladı. Aynı yıl Fulbright bursu kazanarak UIUC’da Malzeme Bilimi ve Mühendisliği bölümünde doktora eğitimine başladı. Bu süreçte esnek ve katlanabilir, deri üstüne yapıştırılabilir veya giyilebilir elektronik aletler üzerine çalışmalar yaptı. Doktora derecesini Aralık 2014’te aldı. Medikal teknoloji alanında çalışarak pilsiz çalışan giyilebilir bir kalp çipi ve cilt kanserini teşhis eden bir cihaz geliştirdi. Forbes’in 30 Yaş Altı Bilim İnsanı listesinde de yer aldı. Harvard Üniversitesinde çalışmaya hak kazanan en genç öğretim üyesi olarak Türkiye’yi gururlandırdı.  

 

 

 

22 Kasım 2019 Cuma