Takım Tezgahları ve Üretim Teknolojileri Dergisi
SEKTÖRÜN GÜÇLÜ BİRLİKTELİĞİ

  • EURO 6.5102
  • DOLAR  5.9076
  • İstanbul : °C

MİB’den Yatırım Teşviklerinde Güncel Durum ve Beklentiler Raporu

 

Makina İmalatçıları Birliği (MİB), Şubat 2016’da Makina Mühendisi Artun Bölgen’in hazırladığı, Ekonomist Fulya Çınar Önal’ın düzenlemesini gerçekleştirdiği “Yatırım Teşviklerinde Güncel Durum ve Beklentiler” raporunu sektöre sundu. 

 

Raporda kullanılan veriler, 1 Temmuz 2012 (2012 yılı ikinci yarısı) ile 30 Haziran 2015 (2015 yılının ilk yarısı) tarihleri arasında, 3 yılı içeren bir analizle, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren teşvik belgelerini ve içeriklerini kapsamaktadır. Rapor aynı zamanda yürürlükteki “Yatırımlarda Devlet Yardımlarına İlişkin Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ” ve ekleri hakkında MİB’in yorumlarını da içermektedir. 

Raporun amacı, yatırım teşviki konusundaki uygulamaları irdeleyerek Makina İmalat Sektörünün ve 2012 yılının ortasından bu yana devam eden sürecin işleyişi konusunda kamuoyunu bilgilendirmektir. 2012 yılı Haziran ayının ikinci yarısında kabul edilen ve uygulamaya konulan sürecin nasıl bir ivme içinde olduğunu anlatmak; Makina İmalat Sektörünün durumunu değerlendirmek ve bu süreçte görülen aksaklık ve eksikliklerin tamamlanmasını sağlamaktır.

MİB’in paylaştığı bilgiye göre bu raporun hazırlanmasında, 20 Haziran 2014 tarihinden sonra Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, yatırım teşvik belgesi almaya hak kazanmış firma ve yatırımlara ilişkin bilgilerden yararlanılmıştır. Yine Resmi Gazete’de yayımlanarak iptal edilen teşvik belgeleri, oluşturdukları listeden çıkarılarak, sadece 30 Haziran 2015 tarihine kadar geçerli teşvik listeleri kullanılmıştır. Yatırım teşvikleri verisi olarak; Resmi Gazete’de yayımlanan, sermaye türü, şehir, yatırımın cinsi, yatırımın sektörü, yatırımın alt sektörü, sabit yatırım miktarı, ithal makina teçhizat tutarı ve istihdam bilgilerinden faydalanılmıştır. Raporda, Resmi Gazete’de ve Ekonomi Bakanlığı internet sitesinde yayınlanan “Yatırım Teşvik Verisi” (1 Ocak 2001 – 31 Ekim 2015) özet tablosundan da yararlanılmıştır. Yatırımın Bölgelere Göre Dağılımı, İstatistikler, Belge Türlerine Göre Dağılım, Yatırımın Trendi, Sektörlere Göre Yatırımların Dağılımı, İmalat Sektörü Yatırımlarının Dağılımı, Makina İmalat Sektörünün Yeri ve Önemi, Yatırım ve İstihdam İlişkisi, Yatırım Cinsine Göre Dağılım, İllere Göre Yatırımların Dağılımı, İmalat Sektörü İçin Dağılım, Makina İmalat Sektöründe Yatırımların Dağılımı, Yabancı Sermaye İçin Makina İmalat Sektörü Yatırımı, Yerli Sermaye İçin Makina İmalat Sektörü Yatırımı, Diğer Ülkeler ve Olumlu Örnekler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri konu başlıkları özelinde veriler paylaşılmıştır. 

Yatırımların hangi bölgelerde ve illerde yoğunlaştığı saptanırken, sonraki süreçte yapılması gerekenlere ilişkin öneriler ortaya konulmuştur. Aynı şekilde, yatırımların teknoloji seviyesinin hangi sınırlar dahilinde olduğu ve bölgelere göre dağılımı anlatılmaya çalışılmıştır. Teşviklerin, yatırımın teknoloji düzeyine göre ve nihai ürün bazında hazırlanmasına ilişkin önerilere yer verilmiştir. Raporda, yapılacak yatırımlara yön verilmesi ve korunması gerektiğine ilişkin MİB’in saptamaları vurgulanmıştır. Sektörler bazında alt gruplara inilerek, özellikle Makina İmalat Sektöründeki yatırımlarda illere ve bölgelere göre dağılımın nasıl gerçekleştiği harita üzerinden gösterilmiştir. Makina İmalat Sektörünün yaşadığı sıkıntılardan ve yatırımlarda hangi düzeyde olduğundan bahsedilmiş, diğer ülke örneklerine dair incelemede bulunulmuş, sorunlar ve çözüm önerileri sıralanmıştır. 

Raporun son bölümünde çalışmaların nasıl yönlendirilmesi gerektiği, “MİB’in önerileri” olarak sıralanmıştır: 

1- Stratejik olarak görülen yatırımlarda girişimci/ risk sermayesi devlet tarafından karşılanmalıdır.

2- Yatırım teşvikleri için zaman sınırlaması olmamalı ve teşvik sürekli hale getirilmelidir.

3- İmalat yatırımları için bölgesel ayrımın ve alt yatırım sınırının kaldırılması gereklidir.

4- İmalat yatırımlarının öne çıkarılarak daha fazla teşvikten yararlanması sağlanmalıdır.

5- Ar-Ge yoğun alanlar seçilerek teknoloji tabanlı imalata geçilmesi yönünde adımlar atılmalıdır.

6- Nihai ürünün, kilogram fiyatına bağlı destekleri gündeme gelmelidir.

7- Yapılan yatırımlarda ikinci el makina ve teçhizata destek sınırlanmalıdır.

8- Yatırımların ithalata karşı korunması da gündeme alınmalıdır.

9- Yatırım bedeli başlıklarına yerli makina ve teçhizat başlığı eklenerek, oranın yüksekliğine göre verilen teşvikler arttırılmalıdır.

10- Özel sektöre ait olmayan sanayi alanları, yüksek teknolojili imalat yatırımları söz konusu olduğunda ihracat ve istihdam karşılığında bedelsiz tahsis edilmelidir.

11- İmalat yatırımları, Ekonomi Bakanlığı tarafından hazırlanan GİTES ve Eylem Planı Raporu baz alınarak yönlendirilmelidir.

12- İleri teknoloji yatırımı için verilen destekler, nerede olursa olsun en üst seviyeden belirlenmelidir.

13- Ekonomik büyüme ile ilgili kararlar alınırken sivil toplum kuruluşlarının da görüşlerine başvurulmalıdır.